NHỮNG VẤN ĐỀ NÀO CẦN LƯU Ý TRƯỚC KHI TIẾN HÀNH SOẠN THẢO ĐIỀU KHOẢN TRỌNG TÀI

Những yếu tố cần lưu ý trước khi soạn thảo điều khoản trọng tài

Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài có nhiều ưu điểm so với giải quyết tranh chấp bằng Tòa án như: tính bảo mật, nhanh gọn, thân thiện, linh hoạt….Tòa án thường có thẩm quyền đương nhiên với việc giải quyết các tranh chấp phát sinh từ thương mại Tuy nhiên trước khi soạn thảo điều khoản về thỏa thuận trọng tài thì cần phải lưu ý nhiều vấn đề pháp lý. Những vấn đề đó sẽ được trình bày ngay dưới đây:

-                       Hình thức trọng tài

Hiện nay chúng ta có hai hình thức trọng tài là: trọng tài vụ việc; và trọng tài quy chế để giải quyết tranh chấp phát sinh (nếu có). Tư vấn cho khách hàng lựa chọn loại hình thức trọng tài là trọng tài viên vụ việc hay trọng tài quy chế. Tư vấn về ưu, nhược điểm của từng loại  hình trọng tài. Và sự phù hợp giữa điều kiện, hoàn cảnh, hợp đồng, yêu cầu của khách hàng với loại hình trọng tài mà khách hàng lựa chọn.

-                       Lựa chọn tổ chức trọng tài

Trước khi soạn thảo điều khoản trọng tài thì phải lưu ý đến việc lựa chọn tổ chức trọng tài để giải quyết tranh chấp phát sinh (nếu có). Vì có nhiều tổ chức trọng tài cả ở trong nước và quốc tế khác nhau. Cần phải phân biệt sự khác nhau giữa các tổ chức trọng tài để có thể lựa chọn được tổ chức trọng tài phù hợp với điều kiện, đặc điểm của khách hàng của mình. Cần phải lưu ý các vấn đề sau để lựa chọn tổ chức trọng tài:

+    Uy tín và chất lượng của tổ chức trọng tài

Đây là điểm rất quan trọng để đảm bảo thủ tục tổ tụng và phán quyết trọng tài ít có sai sót nhất. Thông thường các tổ chức tọng tài có uy tín, tồn tại lâu dài, thường có những yêu cầu cao đối với trọng tài viên, có đội ngũ thư ký giúp việc rất chuyên nghiệp để hỗ trợ, sự uy tín còn thể hiện qua các phán quyết không có hoặc gần như là không có sai sót về thủ tục tố tụng và nội dung. Tránh việc lựa chọn những tổ chức trọng tài mới thành lập, ít kinh nghiệm, có thể dẫn đến trường hợp là tổ chức trọng tài đó không còn tồn tại tới thời điểm giải quyết tranh chấp. Điều đó khiến cho điều khoản trọng tài không thể thực hiện được, đi ngược lại mong muốn của khách hàng.

+    Trọng tài viên và thư ký của tổ chức trọng tài

Nhân sự là một yếu tố quan trọng nhất của bất kỳ tổ chức nào. Tổ chức trọng tài cũng vậy. Nên xem xét lựa chọn những tổ chức trọng tài có sự tham gia rộng rãi của các luật sư, chuyên gia có uy tín trong điều hành tổ chức trọng tài, trong việc quản lý một cách có hiệu quả và chuyên nghiệp. Ban thư ký của tổ chức trọng tài cũng là một yếu tố quan trọng để cân nhắc tới việc lựa chọn tổ chức trọng tài. Với sự giúp đỡ hiệu quả, chuyên nghiệp của ban thư ký tổ chức trọng tài, có ý nghĩa quan trọng đến tính chuyên nghiệp, kết quả giải quyết tranh chấp của tổ chức trọng tài.

Trong phần này, cần phải lưu ý nghiên cứu kỹ về các tiêu chuẩn, quy trình tuyển chọn, cách thức tuyển chọn và đào tạo trọng tài viên của tổ chức trọng tài. Nếu không có rõ ràng một danh sách trọng tài viên do tổ chức trọng tài đưa ra, hoặc cho phép lựa chọn trọng tài viên ở ngoài thì cần phải nghiên cứu kỹ để tư vấn cho khách hàng.

+    Các quy tắc hành chính của tổ chức trọng tài

Mỗi tổ chức trọng tài không chỉ có các quy tắc riêng mà còn có thể có những quy tắc hành chính để điều chỉnh các vấn đề về quản trị, tài chính, cơ cấu tổ chức trong quản trị và điều hành nội bộ khác nhau.  Những quy tắc này điều chỉnh vấn đề nội bộ và thể hiện tính độc lập của các tổ chức trọng tài, tính độc lập của Hội đồng trọng trong phán quyết vụ việc với bộ máy quản trị, điều hành và giúp việc của tổ chức trọng tài đó với nhau.

+    Dịch vụ mà tổ chức trọng tài cung cấp

Một tổ chức trọng tài không chỉ cung cấp dịch vụ giải uyết tranh chấp là duy nhất. Bên cạnh đó, tổ chức trọng tài còn có thể cung cấp nhiều dịch vụ khác như: hòa giải; chuyên gia; cơ sở vật chất về phòng xử, các cơ sở vật chất khác. Vì vậy, cần xem xét, tư vấn cho khách hàng để khách hàng lựa chọn những dịch vụ của tổ chức trọng tài một cách phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh và nhu cầu của khách hàng.

+    Chi phí hành chính, lệ phí trọng tài, thù lao trọng tài viên và chi phí khác

Xem xét một tổ chức trọng tài ngoài các yếu tố đã nêu ở trên, cần phải xem xét đến các yếu tố về chi phí mà khách hàng phải bỏ ra để thực hiện thủ tục trọng tài. Do mỗi tổ chức trọng tài có thể có biểu phí khác nhau với loại phí, mức phí phải trả khác nhau. Nó là một vấn đề thực tế mà khách hàng cần được tư vấn kỹ, khi nó liên quan đến ngân sách của doanh nghiệp. Tất nhiên là, lựa chọn được một tổ chức trọng tài uy tín, đầy đủ dịch vụ, chi phí lại rẻ là không có. Nhưng vẫn phải xem xét, cẩn trọng để vừa lựa chọn được tổ chức trọng tài uy tín, đồng thời biểu phí của tổ chức trọng tài lại hợp lý.

+    Lựa chon tổ chức trọng tài quốc tế hay trong nước

Việc lựa chọn tổ chức trọng tài quốc tế hay tổ chức trọng tài trong nước sẽ tùy thuộc vào khách hàng của mình. Nếu khách hàng của mình là cá nhân, tổ chức nước ngoài thì rất có thể việc lựa chọn một tổ chức trọng tài quốc tế sẽ hợp lý hơn thay vì lựa chọn một tổ chức trọng tài trong nước. Tất nhiên, sự lựa chọn tổ chức trọng tài quốc tế hay trong nước phải phụ thuộc vào sự xem xét, điều kiện, hoàn cảnh, ngôn ngữ, sự thông hiểu luật pháp của khách hàng với nơi tổ chức trọng tài đặt trụ sở và hợp đồng với đối tác để có thể soạn thảo thỏa thuận lựa chọn tổ chức trọng tài trong nước hay quốc tế hợp lý nhất cho khách hàng.

-                       Lựa chọn quy tắc tố tụng trọng tài

Mỗi tổ chức trọng tài có quy tắc tố tụng trọng tài riêng. Các bên tranh chấp có thể thỏa thuận chọn quy tắc của tổ chức trọng tài mà các bên đã lựa chọn hoặc các bên tranh chấp cũng có thể lựa chọn tổ chức trọng tài này nhưng lại lựa chọn áp dụng quy tắc tố tụng của tổ chức trọng tài khác. Tuy vậy, vẫn cần phải lưu ý, kiểm tra với tổ chức trọng tài mà mình có dự định lựa chọn xem tổ chức đó có thể tiến hành tố tụng trọng tài theo quy tắc trọng tài khác hay không trước khi ghi vào trong thỏa thuận trọng tài. Cũng cần phải cân nhắc xem thỏa thuận đó có thể vô hiệu hay không, sự thoi thuận đó thì xem xét tính độc lập của Hội đồng trọng tài có được đảm bảo trong quá trình xem xét vụ việc và ra phán quyết hay không.

-                       Lựa chọn số lượng trọng tài viên

Trước khi soạn thảo điều khoản cho khách hàng cũng cần phải lưu ý tới khía cạnh lựa chọn số lượng trọng tài viên nếu có phát sinh tranh chấp. Trong thủ tục tố tụng trọng tài, các bên có quyền tự do lựa chọ số lượng trọng tài viên cho vụ tranh chấp của mình. Thông thường các bên lựa chọn số lượng trọng tài viên là số lẻ để có thể thực hiện nguyên tắc biểu quyết theo đa số. Tuy nhiên, trong trường hợp số lượng trọng tài viên là số chẵn thì khi không thực hiện được nguyên tắc biểu quyết theo đa số thì bên nào có số phiếu biểu quyết của Chủ tịch Hội đồng trọng tài sẽ là phiếu quyết định. Thực tiễn Hội đồng trọng tài bao gồm 01 trọng tài viên duy nhất hoặc 03 trọng tài viên trong đó mỗi bên một trọng tài viên. Chủ tịch Hội đồng trọng tài sẽ do 02 trọng tài viên do các bên chọn thỏa thuận bầu lên hoặc nếu không đạt thỏa thuận sẽ do tổ chức trọng tài chỉ định. Cho nên, về vấn đề này phải căn cứ vào điều kiện, hoàn cảnh, dự đoán vụ việc của khách hàng với các yếu tố như loại hình tranh chấp, tính chất phức tạp của tranh chấp, giá trị tranh chấp, chi phí có thể bỏ ra mà cần cân nhắc lựa chọn kỹ lưỡng.

-                       Lựa chọn địa điểm giải quyết tranh chấp

Có những lý do nhất định cho việc cân nhắc, lựa chọn địa điểm giải quyết tranh chấp khi thiết lập điều khoản trọng tài.  Việc lựa chọn địa điểm giải quyết tranh chấp bằng trọng tài có ý nghĩa quan trọng không chỉ vì sự thuận tiện cho các bên tranh chấp mà đối với các tranh chấp có yếu tố nước ngoài hay tranh chấp quốc tế thì việc lựa chọn địa điểm giải quyết tranh chấp trọng tài chính là lựa chọn địa điểm về mặt pháp lý dẫn tới nhiều hệ quả khác nhau, như xác định luật trọng tài của quốc gia nào sẽ điều chỉnh tố tụng trọng tài, tòa án nào sẽ có quyền giám sát và hỗ trợ tố tụng trọng tài, phán quyết trọng tài đó sẽ là phán quyết trọng tài trong nước hay phán quyết trọng tài nước ngoài và có thể được công nhận và thi hành án theo  Công ước New York 1958 hay là không được.

Cũng cần lưu ý rằng, nếu tranh chấp có thể xảy ra cho khách hàng của mình là tranh chấp hoàn toàn nội địa thì chi phí và sự thuận tiện cho các bên tranh chấp cũng là những yếu tố cần phải cân nhắc khi soạn thảo điều khoản trọng tài.

-                       Lựa chọn ngôn ngữ trọng tài

Cần phải lưu ý đối với việc lựa chọn ngôn ngữ trọng tài. Nếu tranh chấp dự kiến phát sinh là tranh chấp nội địa thì Luật Trọng tài thương mại 2010 quy định ngôn ngữ trọng tài bắt buộc là tiếng Việt. Trừ khi tranh chấp có yếu tố nước ngoài hoặc một trong các bên tranh chấp là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Nếu không chú ý lựa chọn ngôn ngữ trong điều khoản trọng tài thì rất có thể sẽ bất lợi cho khách hàng của mình khi có tranh chấp xảy ra.

-                       Luật áp dụng cho thỏa thuận trọng tài

Không phải lúc nào luật điều chỉnh hợp đồng và luật điều chỉnh thỏa thuận trọng tài cũng đồng nhất. Để tránh những tranh chấp phức tạp về vấn đề này, nên để ý để khi soạn thảo điều khoản trọng tài thì đưa vào thỏa thuận cho rõ ràng về luật áp dụng, xác định sự tồn tại, giá trị pháp lý và hiệu lực thực tế của thỏa thuận trọng tài ngoài thỏa thuận về luật điều chỉnh hợp đồng.

-                       Thỏa thuận trọng tài được soạn thảo bằng ngôn ngữ nào sẽ được sử dụng để giải quyết tranh chấp

Thực tiễn tố tụng trọng tài, còn một vấn đề khá quan trọng cần lưu ý. Đó chính là việc sử dụng điều khoản trọng tài nào để giải quyết tranh chấp trong trường hợp thỏa thuận trọng tài được viết bằng hai hoặc nhiều ngôn ngữ khác nhau. Nếu không xác định rõ trong thỏa thuận trọng tài bản ngôn ngữ nào được ưu tiên áp dụng để giải quyết tranh chấp phát sinh thì sẽ dẫn tới việc hai bản đều có giá trị pháp lý như nhau. Mà khi đã tranh chấp rồi, các bên sẽ rất khó có tiếng nói chung trong vấn đề này.

Trên đây là những vấn đề cần lưu ý trước khi soạn thảo điều khoản trọng tài. Mỗi một yếu tố trên đây, đều là quan trọng và cần phải được lưu ý kỹ trước khi tiến hành soạn thảo điều khoản trọng tài dự trù phát sinh tranh chấp. Cần căn cứ vào vị thế của khách hàng, loại hình tranh chấp dự kiến, hoàn cảnh, điều kiện khác mà có sự lựa chọn cẩn thận và tư vấn cho khách hàng cẩn từng vấn đề sao cho phù hợp nhất với khách hàng.

-------------------------------

Bạn có câu hỏi hay thắc mắc gì không? Đặt câu hỏi và chia sẻ với tôi ở tại phần bình luận ở phía dưới hoặc vui lòng gửi cho tôi tin nhắn! Tôi sẽ trả lời bạn ngay khi có thể.

Bạn cứ hỏi, tôi sẽ trả lời.